ĐÀI BẮC — COVID-19 đang có dấu hiệu gia tăng trở lại tại Đài Loan khi số lượt khám ngoại trú và cấp cứu liên quan đến căn bệnh này tăng tuần thứ năm liên tiếp. Cơ quan y tế nhận định Đài Loan có thể bước vào một đợt lưu hành mới, song phần lớn trường hợp hiện vẫn ở mức độ nhẹ. Người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch được khuyến cáo đặc biệt thận trọng, tiêm vaccine đúng lịch và đi khám sớm nếu xuất hiện triệu chứng.

Theo thông báo ngày 14/07/2026 của Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan, thường gọi là Taiwan CDC, trong tuần dịch tễ từ ngày 05 đến 11/07, các cơ sở y tế trên toàn Đài Loan ghi nhận 2.811 lượt khám ngoại trú và cấp cứu liên quan COVID-19. Con số này tăng 34,4% so với tuần trước và đánh dấu tuần tăng thứ năm liên tiếp.

Điểm cần làm rõ là 2.811 không phải số người được xác nhận nhiễm mới. Đây là số lượt người đến khám vì COVID-19 hoặc các biểu hiện liên quan. Một người có thể đi khám nhiều lần, trong khi nhiều trường hợp nhẹ tự điều trị tại nhà và không được đưa vào thống kê này. Trong bối cảnh hoạt động xét nghiệm đại trà đã thu hẹp, số lượt khám, ca bệnh nặng, nhập viện và tử vong đang được sử dụng để đánh giá xu hướng dịch tại Đài Loan.

Tổ chức Y tế Thế giới cũng lưu ý rằng nhiều quốc gia đã ngừng thống kê đầy đủ tất cả ca nhiễm hoặc tích hợp COVID-19 vào hệ thống giám sát bệnh hô hấp chung. Vì phương pháp xét nghiệm, hành vi đi khám và cách báo cáo khác nhau, dữ liệu giữa các quốc gia không nên được so sánh trực tiếp mà cần được đọc cùng các chỉ số như nhập viện, tử vong, tỷ lệ mẫu dương tính và giám sát nước thải.

Có thể bước vào một giai đoạn dịch mới

Tại cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn CDC Đài Loan Tseng Shu-hui cho biết cơ quan này dự kiến số lượt khám liên quan đến COVID-19 sẽ tiếp tục tăng. Theo tiêu chuẩn theo dõi hiện tại, khi số lượt khám hằng tuần vượt mốc 5.000, Đài Loan sẽ được xác định chính thức bước vào một giai đoạn lưu hành mới.

CDC dự báo sau thời điểm vượt ngưỡng trên, dịch có thể đạt đỉnh trong khoảng một tháng đến 45 ngày. Trong kịch bản cao, số lượt khám hằng tuần có thể đạt khoảng 50.000, nhưng cơ quan này nhận định đỉnh dịch nhiều khả năng không vượt mức của năm trước.

Đây mới là mô hình dự báo dựa trên xu hướng hiện tại và kinh nghiệm của các đợt dịch trước, không phải con số chắc chắn. Kỳ nghỉ hè có thể làm giảm lây truyền trong trường học, nhưng hoạt động du lịch, tụ tập, sử dụng phương tiện công cộng và di chuyển quốc tế lại có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm ở những môi trường khác. CDC cho biết mức độ dịch còn phụ thuộc vào miễn dịch tích lũy từ vaccine và các lần nhiễm trước đó.

Thông báo của cơ quan y tế hiện tập trung vào tiêm vaccine, tự bảo vệ tại những nơi đông người và điều trị sớm cho nhóm nguy cơ cao. CDC chưa mô tả tình hình này như một cuộc khủng hoảng tương tự giai đoạn đầu đại dịch.

17 ca nặng mới trong một tuần

Trong giai đoạn từ ngày 07 đến 13/07, Đài Loan ghi nhận thêm 17 trường hợp trong nước mắc COVID-19 kèm biến chứng nặng. Không có trường hợp tử vong mới được báo cáo trong tuần đó.

Tính từ tháng 10/2025 đến giữa tháng 07/2026, Đài Loan đã ghi nhận tổng cộng 136 ca COVID-19 nặng trong cộng đồng, trong đó có 18 trường hợp tử vong. Số liệu này cho thấy quy mô bệnh nặng hiện thấp hơn đáng kể so với những năm đại dịch cao điểm, nhưng nguy cơ vẫn tập trung rõ rệt ở một số nhóm dân số.

Trong 136 ca nặng, người từ 65 tuổi trở lên chiếm 72,1%, trong khi 83,8% có tiền sử mắc ít nhất một bệnh mạn tính. Đáng chú ý, 94,9% số người bệnh nặng chưa tiêm vaccine COVID-19 của mùa hiện tại.

Các tỷ lệ trên cho thấy mối liên hệ mạnh giữa tuổi cao, bệnh nền, chưa tiêm vaccine mùa hiện tại và nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, chúng không tự chứng minh vaccine là yếu tố duy nhất quyết định tình trạng bệnh của từng cá nhân. Tuổi tác, bệnh lý đi kèm, tình trạng miễn dịch và thời điểm tiếp cận điều trị đều có thể ảnh hưởng tới kết quả.

Xu hướng tại Đài Loan cũng phù hợp với dữ liệu quốc tế. WHO cho biết trong số các trường hợp tử vong vì COVID-19 có thông tin về độ tuổi được báo cáo trong tháng 05/2026, khoảng 84% xảy ra ở nhóm từ 65 tuổi trở lên. WHO đồng thời cảnh báo dữ liệu toàn cầu hiện chưa đầy đủ vì không phải quốc gia nào cũng tiếp tục báo cáo thường xuyên.

Các biến thể nào đang lưu hành?

CDC Đài Loan cho biết xu hướng dương tính với SARS-CoV-2 gần đây tăng tại nhiều khu vực trên thế giới. Trung Quốc đại lục, Hong Kong, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore cũng được ghi nhận có hoạt động COVID-19 tăng vào thời điểm cơ quan này phát cảnh báo.

Theo đánh giá của Đài Loan, NB.1.8.1 là biến thể lưu hành phổ biến nhất trên thế giới vào giữa tháng 07, tiếp theo là các dòng JN.1 và XFG.

Dữ liệu giám sát của WHO trong giai đoạn từ ngày 24/05 đến 21/06 cho thấy NB.1.8.1 chiếm tỷ trọng lớn nhất trong số các trình tự virus được báo cáo, trong khi XFG cũng tiếp tục lưu hành. WHO xếp cả NB.1.8.1 và XFG vào nhóm biến thể đang được theo dõi, nghĩa là chúng cần được quan sát chặt chẽ vì có thể có những đặc điểm đáng quan tâm, nhưng chưa mặc nhiên được coi là biến thể gây nguy cơ y tế toàn cầu cao hơn.

Trong đánh giá rủi ro ban đầu, WHO cho rằng nguy cơ bổ sung đối với sức khỏe cộng đồng do NB.1.8.1 gây ra ở cấp độ toàn cầu là thấp. Dữ liệu khi đó chưa cho thấy biến thể này gây bệnh nặng hơn những dòng virus khác đang lưu hành. Các vaccine được phê duyệt vẫn được kỳ vọng có tác dụng bảo vệ trước bệnh có triệu chứng và bệnh nặng.

Điều này đồng nghĩa việc ca bệnh tăng không nhất thiết do virus trở nên nguy hiểm hơn. Mức độ lây lan có thể tăng vì biến thể có khả năng né tránh một phần miễn dịch, miễn dịch trong cộng đồng suy giảm theo thời gian, người dân tụ tập nhiều hơn hoặc giảm các biện pháp phòng bệnh.

Vaccine miễn phí được mở rộng đến ngày 31/07

Chương trình vaccine COVID-19 do chính quyền Đài Loan chi trả đang được mở rộng cho tất cả người từ đủ 6 tháng tuổi trở lên chưa tiêm vaccine mùa hiện tại, với thời hạn đến hết ngày 31/07/2026. Chính sách này được kéo dài nhằm chủ động đối phó với nguy cơ xuất hiện làn sóng dịch trong mùa hè.

Trang hướng dẫn của CDC Đài Loan nêu rằng người nước ngoài có giấy phép cư trú hợp lệ thuộc phạm vi áp dụng của chương trình vaccine công phí. Điều này có ý nghĩa trực tiếp đối với người Việt đang học tập, làm việc hoặc sinh sống hợp pháp tại Đài Loan.

Tính đến ngày 12/07, khoảng 1,732 triệu lượt tiêm vaccine COVID-19 mùa hiện tại đã được thực hiện. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêm ở người từ 65 tuổi trở lên mới đạt 20,97% đối với liều thứ nhất và 0,51% đối với liều bổ sung thứ hai.

Tại thời điểm công bố, kho vaccine của Đài Loan còn khoảng 456.000 liều, gồm khoảng 450.000 liều Moderna và 6.000 liều Novavax. CDC khuyến cáo người có nhu cầu nên liên hệ trước với cơ sở tiêm chủng để xác nhận loại vaccine và lịch tiếp nhận, tránh đến nơi nhưng vaccine tạm hết hoặc lịch tiêm thay đổi.

Theo hướng dẫn hiện tại, người từ 65 tuổi trở lên, người bản địa từ 55 đến 64 tuổi và người suy giảm miễn dịch có thể được tiêm thêm một liều nếu đã cách liều trước ít nhất sáu tháng. Lịch tiêm cụ thể đối với trẻ nhỏ phụ thuộc vào độ tuổi và tiền sử tiêm vaccine, vì vậy cha mẹ cần hỏi trực tiếp bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng.

Vaccine không ngăn hoàn toàn lây nhiễm nhưng giảm nguy cơ nặng

CDC Đài Loan dẫn các nghiên cứu quốc tế cho thấy vaccine mùa hiện tại có thể giúp giảm khoảng 48–50% nguy cơ phải đến khoa cấp cứu hoặc cơ sở chăm sóc khẩn cấp vì COVID-19 và giảm khoảng 53–55% nguy cơ nhập viện. Những con số này là ước tính trung bình từ các nghiên cứu được cơ quan y tế sử dụng, không có nghĩa mọi người sau khi tiêm đều nhận được mức bảo vệ giống nhau.

Nghiên cứu đăng trên The Lancet Infectious Diseases về vaccine thích ứng với dòng JN.1 cũng ghi nhận khả năng bảo vệ đáng kể trước nhập viện và tử vong ở người lớn tuổi trong ít nhất vài tháng sau tiêm. Một nghiên cứu khác đăng trên New England Journal of Medicine cho thấy vaccine cập nhật mùa 2024–2025 có liên quan đến việc giảm nguy cơ khám cấp cứu, nhập viện và tử vong do COVID-19, dù hiệu quả giảm dần theo thời gian.

Vaccine vì vậy nên được hiểu chủ yếu là công cụ giảm nguy cơ bệnh nặng và giảm gánh nặng y tế, không phải “lá chắn tuyệt đối” ngăn mọi trường hợp nhiễm virus. Người đã tiêm vẫn có thể nhiễm và truyền bệnh, đặc biệt khi tiếp xúc lâu trong không gian kín hoặc miễn dịch đã suy giảm.

Khi nào cần xét nghiệm và đi khám?

CDC Đài Loan khuyến cáo người có sốt, ho hoặc triệu chứng đường hô hấp nên hạn chế ra ngoài và nghỉ ngơi tại nhà nếu có thể. Khi phải đến bệnh viện, cơ sở chăm sóc y tế, địa điểm đông người, thông gió kém hoặc không thể duy trì khoảng cách, người dân được khuyến nghị chủ động đeo khẩu trang.

Người thuộc nhóm nguy cơ cao cần đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Nhóm này bao gồm người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm nhanh hoặc sử dụng kết quả xét nghiệm tại nhà để đánh giá khả năng chỉ định thuốc kháng virus.

Các dấu hiệu nguy hiểm như khó thở, đau hoặc tức ngực, môi tím tái, lú lẫn, ý thức thay đổi hoặc tình trạng suy yếu nhanh cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Người có nguy cơ cao không nên chờ bệnh trở nặng mới đi khám, vì thuốc kháng virus thường đạt hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm theo chỉ định của bác sĩ.

CDC cho biết lượng thuốc điều trị COVID-19 dự trữ trong nước hiện vẫn đủ, bao gồm remdesivir và các thuốc kháng virus đường uống. Việc người bệnh có đủ điều kiện dùng thuốc hay không phải do bác sĩ quyết định dựa trên kết quả xét nghiệm, tuổi, bệnh nền, thời gian khởi phát triệu chứng và nguy cơ tương tác với những thuốc đang sử dụng.

Người Việt tại Đài Loan cần lưu ý gì?

Sinh viên và người lao động Việt Nam thường sinh hoạt trong ký túc xá, nhà máy, trường học, bệnh viện, cơ sở chăm sóc người cao tuổi hoặc sử dụng phương tiện công cộng thường xuyên. Đây là những môi trường có thể tạo điều kiện lây truyền virus nếu đông người và thông gió hạn chế.

Khi có biểu hiện sốt, ho, đau họng hoặc mệt mỏi bất thường, người lao động không nên tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc không rõ nguồn gốc. Nên báo cho quản lý, nhà trường hoặc người phụ trách ký túc xá, thực hiện xét nghiệm nếu cần và đi khám sớm nếu thuộc nhóm có nguy cơ.

Người Việt có thẻ cư trú nên kiểm tra lịch tiêm vaccine trước ngày 31/07 qua hệ thống cơ sở tiêm chủng của CDC Đài Loan hoặc hỏi bệnh viện, phòng khám và trạm y tế địa phương. Tổng đài phòng dịch 1922 hoặc 0800-001922 cung cấp thông tin về chính sách, địa điểm tiêm và cơ sở phân phối thuốc kháng virus.

Việc COVID-19 tăng trở lại không có nghĩa Đài Loan đang quay về tình trạng khẩn cấp của những năm 2020–2022. Tuy nhiên, số lượt khám tăng liên tục, sự xuất hiện của 17 ca nặng mới trong một tuần và tỷ lệ rất cao người chưa tiêm vaccine mùa hiện tại trong nhóm bệnh nặng cho thấy virus vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng với người dễ tổn thương.

Thông điệp chính của cơ quan y tế Đài Loan hiện nay là không hoảng loạn nhưng cũng không chủ quan: người khỏe mạnh nên tự bảo vệ khi có triệu chứng; người cao tuổi và có bệnh nền cần cập nhật vaccine, xét nghiệm và tiếp cận điều trị sớm; các cơ sở chăm sóc, ký túc xá và nơi làm việc đông người cần chú ý thông gió và hạn chế để người đang có triệu chứng tiếp xúc với nhiều người khác.

#thongtindailoan #covid_19 #cuocsongdailoan