Việc chuẩn bị trước ngày xuất cảnh không chỉ dừng lại ở mua vé máy bay hay sắp xếp quần áo. Với người lao động lần đầu sang Đài Loan, một bộ hồ sơ đầy đủ, hành lý đúng quy định và thông tin liên lạc rõ ràng có thể giúp hạn chế đáng kể những rắc rối tại sân bay, trong quá trình nhập cảnh cũng như những ngày đầu nhận việc.

Đài Loan là một trong những thị trường tiếp nhận đông lao động Việt Nam trong các lĩnh vực sản xuất, xây dựng, nông nghiệp, chăm sóc người bệnh và giúp việc gia đình. Tuy nhiên, do khác biệt về ngôn ngữ, pháp luật và thủ tục hành chính, người lao động cần chủ động kiểm tra thông tin thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp phái cử hoặc đơn vị môi giới.

Dưới đây là những kinh nghiệm quan trọng về giấy tờ và hành lý dành cho người lao động đang chuẩn bị sang Đài Loan làm việc.

Giấy tờ phải được kiểm tra trước ngày xuất cảnh

Trước khi ra sân bay, người lao động nên yêu cầu doanh nghiệp phái cử hướng dẫn và kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ. Những giấy tờ quan trọng cần được để trong hành lý xách tay, tuyệt đối không đặt toàn bộ trong vali ký gửi.

Bộ hồ sơ nên có:

• Hộ chiếu bản gốc còn hiệu lực;
• Thị thực lao động phù hợp với mục đích nhập cảnh;
• Bản sao giấy phép tuyển dụng hoặc giấy phép tiếp nhận lao động do cơ quan có thẩm quyền của Đài Loan cấp;
• Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài;
• Hợp đồng lao động hoặc bản thể hiện rõ công việc, địa điểm làm việc, chủ sử dụng và mức lương;
• Giấy khám sức khỏe cùng những hồ sơ y tế được yêu cầu;
• Vé máy bay và lịch trình chuyến bay;
• Địa chỉ nơi làm việc, ký túc xá hoặc nơi cư trú;
• Tên, số điện thoại của người đón tại sân bay, doanh nghiệp phái cử và đơn vị hỗ trợ tại Đài Loan;
• Một số ảnh thẻ đúng quy cách để sử dụng khi làm thủ tục;
• Bản sao căn cước công dân và giấy tờ của người thân để dùng trong trường hợp khẩn cấp.

Hướng dẫn về thị thực lao động của cơ quan đại diện Đài Loan tại Việt Nam cho thấy giấy phép tiếp nhận lao động do Bộ Lao động Đài Loan cấp là một trong những giấy tờ quan trọng trong hồ sơ xin visa làm việc. Cơ quan Phát triển nguồn nhân lực Đài Loan cũng đã phát hành sổ tay dành cho lao động nhập cư, trong đó có phiên bản tiếng Việt để người lao động tìm hiểu quyền lợi, nghĩa vụ và thủ tục liên quan. 

Người lao động không nên chỉ nhìn thấy visa đã được dán trong hộ chiếu là cho rằng hồ sơ đã hoàn tất. Trước ngày đi, cần kiểm tra kỹ họ tên, ngày sinh, số hộ chiếu, thời hạn thị thực và các thông tin liên quan. Chỉ một sai lệch nhỏ giữa hộ chiếu, vé máy bay và giấy phép lao động cũng có thể khiến quá trình làm thủ tục kéo dài.

Nên lưu hồ sơ theo “ba lớp”

Một kinh nghiệm thực tế là không nên cất toàn bộ giấy tờ tại một nơi. Người lao động có thể chia hồ sơ thành ba lớp để hạn chế rủi ro.

Lớp thứ nhất là bản gốc để trong túi xách tay có khóa kéo, luôn mang theo người. Hộ chiếu, visa, vé máy bay, giấy phép tiếp nhận lao động và thông tin người đón cần được đặt ở vị trí dễ lấy khi làm thủ tục.

Lớp thứ hai gồm các bản photocopy, được cất riêng trong vali hoặc một ngăn khác của hành lý xách tay. Trong trường hợp bản gốc bị thất lạc, bản sao có thể hỗ trợ cơ quan chức năng xác minh thông tin.

Lớp thứ ba là bản điện tử. Người lao động nên chụp hoặc quét rõ từng giấy tờ, sau đó lưu trong điện thoại, thư điện tử hoặc dịch vụ lưu trữ trực tuyến. Một bản sao cũng nên được gửi cho người thân tại Việt Nam.

Khi giao giấy tờ gốc cho doanh nghiệp, chủ sử dụng hoặc đơn vị môi giới để thực hiện thủ tục, người lao động cần biết rõ giấy tờ được sử dụng vào việc gì và thời điểm được nhận lại. Không nên ký vào văn bản chưa hiểu nội dung hoặc giấy tờ còn để trống.

Kiểm tra yêu cầu về thẻ nhập cảnh điện tử

Đài Loan hiện sử dụng hệ thống Taiwan Arrival Card – TWAC dành cho một số nhóm người nước ngoài nhập cảnh. Theo hướng dẫn của Cơ quan Di trú Đài Loan, những người đã có thẻ cư trú ARC, visa cư trú hoặc giấy tờ thuộc diện được miễn có thể không phải khai TWAC. Vì vậy, người lao động cần căn cứ đúng loại thị thực của mình và làm theo hướng dẫn của doanh nghiệp phái cử, hãng hàng không hoặc cơ quan xuất nhập cảnh. Hệ thống TWAC chính thức không thu phí; người lao động cần cảnh giác với các trang giả mạo yêu cầu thanh toán. 

Không nên tự ý chọn mục đích nhập cảnh là du lịch khi thực tế sang làm việc. Thông tin khai báo phải thống nhất với visa, giấy phép lao động, địa chỉ cư trú và chủ sử dụng.

Thẻ cư trú ARC phải được làm đúng thời hạn

Sau khi nhập cảnh, người lao động sẽ được hướng dẫn làm thẻ cư trú dành cho người nước ngoài, thường được gọi là ARC. Đây là giấy tờ quan trọng dùng để chứng minh tình trạng cư trú hợp pháp, thực hiện nhiều thủ tục hành chính và xác nhận danh tính tại Đài Loan.

Theo hướng dẫn của Cơ quan Di trú Đài Loan, lao động nước ngoài phải nộp hồ sơ đăng ký cư trú trong vòng 30 ngày, tính từ ngày tiếp theo sau ngày nhập cảnh. Việc không làm thủ tục đúng thời hạn có thể bị xử phạt từ 2.000 đến 10.000 Đài tệ. Người lao động không nên mặc nhiên cho rằng môi giới đã hoàn tất mà cần hỏi rõ ngày nộp hồ sơ, thời hạn nhận thẻ và kiểm tra lại thông tin trên ARC sau khi được cấp. 

Các giấy tờ quan trọng như hộ chiếu, ARC và hợp đồng lao động nên được người lao động tự bảo quản. Trường hợp đơn vị hỗ trợ tạm giữ để làm thủ tục, cần đề nghị thông báo rõ thời gian hoàn trả.

Hành lý nên đủ dùng, không cần mang cả “ngôi nhà” theo

Tâm lý phổ biến của người lần đầu đi làm việc ở nước ngoài là muốn mang càng nhiều đồ càng tốt. Tuy nhiên, hành lý quá nặng không chỉ làm phát sinh chi phí mà còn gây khó khăn khi di chuyển từ sân bay về nơi ở.

Trước khi đóng gói, người lao động nên hỏi doanh nghiệp về điều kiện ký túc xá: nơi ở đã có chăn, đệm, tủ quần áo, dụng cụ nấu ăn hay chưa; đồng phục và giày bảo hộ có được cấp hay không; khu vực làm việc nằm ở miền Bắc, miền Trung hay miền Nam Đài Loan.

Những đồ dùng phù hợp để mang theo gồm:

• Quần áo gọn nhẹ, dễ giặt và phù hợp với mùa nhập cảnh;
• Một áo khoác ấm và áo mưa mỏng;
• Giày thể thao hoặc dép đi lại;
• Đồ vệ sinh cá nhân đủ dùng trong những ngày đầu;
• Một lượng nhỏ khẩu trang, thuốc thông thường và vật dụng y tế cá nhân;
• Kính thuốc hoặc kính dự phòng đối với người có tật khúc xạ;
• Bộ chuyển đổi ổ cắm điện khi cần thiết;
• Sạc điện thoại, dây cáp và tai nghe;
• Một chiếc bút, sổ nhỏ để ghi địa chỉ và thông tin liên lạc;
• Một ít tiền mặt phục vụ việc ăn uống và di chuyển ban đầu.

Các vật có giá trị như tiền, điện thoại, giấy tờ và thuốc đang sử dụng phải để trong hành lý xách tay. Quần áo, đồ dùng ít quan trọng mới nên để trong vali ký gửi.

Tuyệt đối thận trọng với thực phẩm có thịt

Một trong những lỗi nhập cảnh nghiêm trọng mà người lao động dễ mắc phải là mang theo thực phẩm có thành phần thịt. Nhiều người cho rằng đồ đã nấu chín, hút chân không hoặc đóng gói thương mại sẽ được phép nhập cảnh, nhưng đây là cách hiểu không an toàn.

Cơ quan Hải quan Đài Loan cảnh báo gần như toàn bộ sản phẩm làm từ thịt động vật trên cạn không đáp ứng điều kiện kiểm dịch đều không được mang vào Đài Loan. Các sản phẩm thường gặp gồm xúc xích, lạp xưởng, thịt khô, ruốc, chà bông, giò chả, bánh có nhân thịt, mì hoặc cháo có gói thịt và đồ ăn tự chế biến có thành phần thịt. Người không khai báo có thể bị xử phạt; riêng vi phạm liên quan đến sản phẩm thịt lợn từ khu vực có dịch tả lợn châu Phi có thể chịu mức phạt rất cao. 

Trái cây tươi, hạt giống, cây sống và một số sản phẩm nông nghiệp cũng thuộc diện kiểm dịch hoặc hạn chế. Khi không chắc chắn, lựa chọn an toàn nhất là không mang theo hoặc chủ động đi qua luồng khai báo để hỏi cơ quan kiểm dịch tại sân bay. 

Đặc biệt, không nhận cầm hộ thực phẩm, thuốc, gói hàng hoặc vali của người khác. Hải quan Đài Loan lưu ý hành khách phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với đồ vật có trong hành lý mình mang theo, kể cả khi khai rằng đó là đồ được người khác nhờ vận chuyển. 

Thuốc chữa bệnh phải để nguyên bao bì

Người đang điều trị bệnh cần chuẩn bị thuốc đủ dùng trong thời gian đầu, nhưng phải mang theo đúng quy định. Thuốc nên được giữ trong bao bì gốc, có nhãn, tên thuốc và thông tin rõ ràng. Với thuốc kê đơn, thuốc tiêm hoặc thuốc thuộc diện kiểm soát, người lao động nên có đơn thuốc hoặc giấy xác nhận của bác sĩ.

Quy định của Hải quan Đài Loan nêu rõ thuốc mang theo phải phục vụ nhu cầu cá nhân và nằm trong giới hạn cho phép. Đối với một số thuốc kê đơn thông thường, người có đơn hoặc tài liệu chứng minh có thể mang tối đa lượng dùng trong sáu tháng; thuốc tiêm phải có đơn. Trường hợp vượt quá giới hạn có thể phải xin phép trước và khai báo với hải quan. 

Không nên mang thuốc không rõ thành phần, thuốc chia trong túi nilon, thuốc mua hộ với số lượng lớn hoặc sản phẩm được quảng cáo là thuốc nhưng không có nhãn mác.

Pin dự phòng chỉ được để trong hành lý xách tay

Pin dự phòng và pin lithium không được để trong hành lý ký gửi. Theo quy định được Cơ quan Hàng không dân dụng Đài Loan công bố áp dụng từ ngày 8/4/2026, mỗi hành khách được mang tối đa hai pin dự phòng; pin phải được bảo quản trong hành lý xách tay và không được sử dụng hoặc sạc trong suốt chuyến bay. 

Người lao động nên kiểm tra nhãn thể hiện dung lượng của pin, bảo vệ đầu tiếp xúc và không mang pin bị phồng, nứt hoặc không rõ thông số. Ngoài quy định chung, từng hãng hàng không có thể có yêu cầu cụ thể về kích thước, dung lượng và cách đóng gói.

Không mang quá nhiều tiền mặt

Người lao động chỉ nên mang lượng tiền đủ chi tiêu ban đầu và giữ ở nhiều vị trí an toàn. Không nên để toàn bộ tiền trong vali ký gửi hoặc giao hết cho người đi cùng giữ hộ.

Theo quy định hải quan, hành khách mang trên 100.000 Đài tệ hoặc ngoại tệ có tổng giá trị vượt 10.000 USD phải thực hiện khai báo. Đối với tiền Đài tệ vượt hạn mức, còn có quy định riêng về việc gửi lại phần vượt quá tại hải quan. 

Người lao động không nên mang tiền, vàng hoặc tài sản có giá trị cao cho người khác với lý do “cầm hộ” hoặc “sang bên kia sẽ có người nhận”.

Chuẩn bị thông tin cho những ngày đầu tại Đài Loan

Trước khi lên máy bay, người lao động nên lưu lại bằng tiếng Việt và tiếng Hoa phồn thể các nội dung sau:

• Tên chủ sử dụng;
• Tên nhà máy hoặc cơ sở làm việc;
• Địa chỉ ký túc xá;
• Số điện thoại người đón;
• Số điện thoại doanh nghiệp phái cử tại Việt Nam;
• Thông tin đơn vị môi giới tại Đài Loan;
• Số điện thoại người thân;
• Nhóm máu, bệnh nền và loại thuốc đang sử dụng.

Một số diện lao động phải được bố trí khám sức khỏe sau khi nhập cảnh và khám định kỳ trong quá trình làm việc. Hướng dẫn của cơ quan lao động Đài Loan đề cập mốc khám trong ba ngày sau khi nhập cảnh đối với trường hợp thuộc diện áp dụng, cùng các đợt khám định kỳ quanh tháng thứ 6, 18 và 30. Người lao động cần phối hợp với chủ sử dụng nhưng cũng nên tự ghi nhớ lịch khám của mình. 

Khi gặp tranh chấp về lương, hợp đồng, điều kiện làm việc, phiên dịch hoặc sinh hoạt, người lao động có thể liên hệ đường dây tư vấn và khiếu nại 1955 của Bộ Lao động Đài Loan. Cơ quan này cung cấp hỗ trợ cho lao động nhập cư khi gặp khó khăn trong quá trình sống và làm việc. 

Danh sách kiểm tra trong 24 giờ trước chuyến bay

Trước khi rời nhà, người lao động nên dành ít phút kiểm tra lần cuối:

1. Hộ chiếu, visa và thông tin cá nhân đã chính xác hay chưa?
2. Vé máy bay có đúng ngày, giờ và sân bay khởi hành không?
3. Giấy phép tiếp nhận, hợp đồng và thông tin chủ sử dụng đã có đủ chưa?
4. Đã lưu số điện thoại và địa chỉ người đón tại Đài Loan chưa?
5. Bản sao giấy tờ đã được gửi cho gia đình chưa?
6. Trong vali có thịt, xúc xích, ruốc, giò chả, trái cây hoặc hạt giống không?
7. Pin dự phòng đã chuyển sang hành lý xách tay và số lượng có đúng quy định không?
8. Thuốc có bao bì, nhãn và đơn thuốc khi cần thiết không?
9. Hành lý có đồ do người khác gửi nhờ nhưng chưa kiểm tra không?
10. Vali có thẻ ghi tên, số điện thoại và địa chỉ liên hệ hay chưa?

Chuẩn bị kỹ giấy tờ và hành lý không thể loại bỏ mọi khó khăn khi bắt đầu công việc tại một môi trường mới. Tuy nhiên, đây là bước đầu tiên để người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi của mình, giảm nguy cơ vi phạm quy định và tránh rơi vào tình trạng hoàn toàn phụ thuộc vào người khác.

Thông tin thủ tục có thể được điều chỉnh theo từng thời điểm, loại công việc và diện thị thực. Người lao động cần đối chiếu với hướng dẫn mới nhất của doanh nghiệp được cấp phép, cơ quan đại diện Đài Loan tại Việt Nam và các cơ quan chức năng Đài Loan trước ngày xuất cảnh.

#xuatkhaulaodong #xkld #congdanvietnam #laodongdailoan #xklddailoan