Đài Loan và Việt Nam mở rộng hợp tác y tế: Từ điều trị ung thư đến đào tạo nhân lực và bệnh viện thông minh

HÀ NỘI — Sự tham gia của năm hệ thống bệnh viện lớn của Đài Loan tại Hội nghị Chăm sóc Ung thư quốc tế năm 2026 cùng hai thỏa thuận mới với các bệnh viện Việt Nam cho thấy hợp tác y tế giữa hai bên đang được mở rộng từ trao đổi chuyên môn sang kết nối bệnh viện, đào tạo nhân lực, công nghệ y tế và quản trị thông minh. Tuy nhiên, những văn kiện được ký hiện mới tạo ra khuôn khổ hợp tác, chưa phải thông báo tuyển sinh, học bổng, thực tập hoặc tuyển dụng cụ thể.

Hội nghị Chăm sóc Ung thư quốc tế năm 2026, với chủ đề “Tương lai của điều trị ung thư tích hợp”, diễn ra ngày 18/07 tại khách sạn Pullman Hà Nội. Sự kiện do Bệnh viện Cựu chiến binh Đài Bắc — Taipei Veterans General Hospital, viết tắt TVGH — phối hợp cùng Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức.

Theo thông tin được hãng thông tấn CNA đăng trên Focus Taiwan ngày 19/07, hội nghị thu hút hơn 400 bác sĩ, chuyên gia y tế, cán bộ quản lý bệnh viện, đại diện cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. TVGH đánh giá đây là chương trình trao đổi y tế Đài Loan–Việt Nam có quy mô lớn nhất kể từ khi chuỗi hội nghị được khởi động vào năm 2024. 

Năm hệ thống bệnh viện Đài Loan cùng tham gia

Đoàn Đài Loan do TVGH dẫn đầu, với sự tham gia của Bệnh viện Trung Hòa thuộc Đại học Y Cao Hùng, hệ thống Show Chwan Healthcare, Bệnh viện En Chu Kong và Bệnh viện Tungs’ Taichung Metro Harbor.

Điểm đáng chú ý của hội nghị năm nay là lần đầu tiên năm hệ thống y tế lớn cùng các doanh nghiệp công nghệ sinh học tham gia một chương trình chung tại Việt Nam. Các đơn vị giới thiệu những thế mạnh của Đài Loan trong kết hợp y học lâm sàng với công nghệ sinh học, công nghệ thông tin và truyền thông, thiết bị y tế, trí tuệ nhân tạo và quản trị bệnh viện.

Theo CNA, ông Liu Shih-chung, người đứng đầu cơ quan đại diện Đài Loan tại Việt Nam, nhận định sự hiện diện của năm hệ thống bệnh viện đánh dấu một cột mốc mới trong hợp tác y tế được xây dựng trên nền tảng nhiều năm trao đổi và tin cậy. Đại diện phía Việt Nam cũng coi y tế là một trong những lĩnh vực có khả năng tạo ra lợi ích thiết thực cho người dân hai bên. 

Bà Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, cho rằng hội nghị thường niên đang trở thành một nền tảng trao đổi chuyên môn quan trọng. Việc tập trung vào điều trị ung thư trong năm nay được kỳ vọng giúp các bên chia sẻ kinh nghiệm và cải thiện chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

Phó giám đốc TVGH Wang Shu-Jiun nhấn mạnh điều trị cá thể hóa lấy bệnh nhân làm trung tâm không chỉ phụ thuộc vào thiết bị hoặc công nghệ tiên tiến. Mô hình này còn đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa, từ chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, ngoại khoa, hóa trị, xạ trị đến chăm sóc giảm nhẹ và quản lý dữ liệu. TVGH kỳ vọng hội nghị sẽ thúc đẩy hợp tác trong ung thư học chính xác và y tế thông minh. 

Hai thỏa thuận mới với bệnh viện Việt Nam

Trong khuôn khổ hội nghị, TVGH ký biên bản ghi nhớ với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Đồng thời, Bệnh viện En Chu Kong của Đài Loan ký thỏa thuận hợp tác riêng với Bệnh viện E.

Những lĩnh vực được hai bên công bố gồm:

• Điều trị và chăm sóc bệnh nhân ung thư.
• Ứng dụng y tế thông minh.
• Giáo dục và đào tạo y khoa.
• Đào tạo, trao đổi nhân lực chuyên môn.

Các thỏa thuận này cho phép bệnh viện hai bên xây dựng những hoạt động cụ thể hơn trong tương lai, chẳng hạn hội thảo chuyên khoa, đào tạo ngắn hạn, trao đổi bác sĩ và điều dưỡng, nghiên cứu chung, hội chẩn từ xa hoặc chia sẻ kinh nghiệm quản lý bệnh viện. Tuy vậy, thông tin công bố đến ngày 20/07 chưa nêu rõ thời gian thực hiện, ngân sách, số lượng học viên, chuyên khoa ưu tiên hoặc tiêu chuẩn lựa chọn người tham gia. 

Vì vậy, chưa có cơ sở để khẳng định các thỏa thuận đã mở ra chương trình tuyển dụng, học bổng hay thực tập trực tiếp dành cho sinh viên Việt Nam. Biên bản ghi nhớ chủ yếu xác lập phạm vi và ý định hợp tác; hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào kế hoạch triển khai sau đó.

Vì sao điều trị ung thư trở thành trọng tâm hợp tác?

Việc lựa chọn điều trị ung thư làm chủ đề chính diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang chịu gánh nặng bệnh tật đáng kể.

Theo dữ liệu GLOBOCAN 2024 do Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới công bố tháng 07/2026, Việt Nam ước tính ghi nhận 177.404 ca ung thư mới, 111.015 ca tử vong và khoảng 404.153 người còn sống trong vòng năm năm sau khi được chẩn đoán.

Năm loại ung thư có số ca mắc mới cao nhất ở cả hai giới là ung thư vú với 25.711 ca, ung thư phổi với 23.085 ca, ung thư đại trực tràng với 22.584 ca, ung thư gan với 14.591 ca và ung thư dạ dày với 12.373 ca. Ung thư phổi là nguyên nhân tử vong do ung thư đứng đầu, với khoảng 21.340 trường hợp, tiếp theo là ung thư gan và ung thư đại trực tràng. 

Các con số trên cần được hiểu là ước tính, không phải số bệnh nhân được thống kê đầy đủ từ mọi cơ sở khám chữa bệnh. IARC cho biết số ca mắc tại Việt Nam được tính bằng cách áp dụng tỷ lệ từ các hệ thống đăng ký ung thư cấp địa phương cho dân số toàn quốc; số tử vong được ước tính dựa trên mô hình kết hợp tỷ lệ mắc và dữ liệu sống còn. 

Dù còn giới hạn về phương pháp, dữ liệu vẫn phản ánh nhu cầu lớn đối với phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác, điều trị đa chuyên khoa, chăm sóc dài hạn và đào tạo thêm nhân lực ung thư học. Đây cũng là những lĩnh vực mà các bệnh viện Đài Loan muốn mở rộng hợp tác.

Không phải một hoạt động hợp tác đơn lẻ

Hội nghị năm 2026 là bước tiếp theo của một quá trình trao đổi đã diễn ra trong nhiều năm.

TVGH cho biết bệnh viện đảm nhận vai trò đối tác chính phụ trách Việt Nam trong dự án “Một quốc gia, một trung tâm” của Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan từ năm 2018. Đến đầu năm 2024, mạng lưới của TVGH đã có gần 30 đối tác ký biên bản ghi nhớ tại Việt Nam. Các hoạt động tập trung vào đào tạo nhân viên y tế, trao đổi học thuật, tư vấn bệnh nhân và chia sẻ kinh nghiệm quản lý bệnh viện thông minh. 

Tài liệu chính thức của TVGH cho thấy năm 2018, bệnh viện đã ký thỏa thuận với Đại học Y Hà Nội và Đại học Dược Hà Nội, hướng tới hợp tác về giáo dục y khoa, nghiên cứu và kỹ thuật lâm sàng. Các đoàn Việt Nam cũng tham quan khoa dược, khoa ung thư và cơ sở công nghệ y tế của TVGH. 

Năm 2019, TVGH ký biên bản ghi nhớ với Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Hai bên xác lập quan hệ hợp tác trong đào tạo nhân lực, hướng dẫn chuyên khoa, nghiên cứu khoa học và trao đổi quản lý. 

Sau đó, mạng lưới tiếp tục mở rộng sang Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Vinmec, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Quân y 175 và nhiều cơ sở khác.

Trong giai đoạn đại dịch, một số hoạt động được chuyển sang hình thức trực tuyến, bao gồm hội nghị về kiểm soát COVID-19, điều trị đái tháo đường, tim mạch, ung thư và quản lý bệnh nhân nội trú. Từ năm 2022 đến 2025, TVGH tiếp tục tổ chức hội nghị ngoại khoa, chỉnh hình, ung thư, các chuyến khảo sát bệnh viện và chương trình y tế từ xa tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. 

Dòng thời gian này cho thấy hội nghị năm 2026 không phải một sự kiện ngoại giao mang tính đơn lẻ. Nó nằm trong mạng lưới quan hệ được xây dựng liên tục giữa bệnh viện, trường đại học, doanh nghiệp thiết bị y tế và các tổ chức chuyên môn.

Chính sách y tế Hướng Nam mới của Đài Loan

Hợp tác với Việt Nam cũng là một phần trong Chính sách Hướng Nam mới của Đài Loan, hướng tới tăng cường quan hệ với Đông Nam Á, Nam Á và khu vực châu Đại Dương.

Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan triển khai dự án “Một quốc gia, một trung tâm” từ tháng 06/2018. Trong giai đoạn đầu, sáu đối tác trọng điểm gồm Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Malaysia và Thái Lan. Một trung tâm y tế lớn của Đài Loan được giao kết nối với từng thị trường để tổ chức đào tạo, hợp tác chuyên môn và hỗ trợ các ngành y tế liên quan. 

Các mục tiêu chính thức của chương trình không chỉ gồm đào tạo nhân viên y tế mà còn có kết nối doanh nghiệp, tư vấn sức khỏe, xây dựng môi trường y tế thân thiện với nhiều nền văn hóa, nghiên cứu quy định, khảo sát thị trường và tích hợp thông tin.

Điều đó cho thấy hợp tác y tế của Đài Loan có hai thành phần song hành. Một mặt là nâng cao năng lực chuyên môn và sức khỏe cộng đồng; mặt khác là tạo cơ hội cho công nghệ, thiết bị, dược phẩm và dịch vụ y tế của Đài Loan tiếp cận các thị trường khu vực.

Báo cáo Y tế và Phúc lợi Đài Loan cho biết trong năm 2023, chương trình mở rộng mang tên “7 quốc gia, 10 trung tâm” đã đào tạo 470 nhân viên y tế từ các nước thuộc Chính sách Hướng Nam mới, tổ chức 98 hội thảo hoặc diễn đàn ngành và kết nối 234 doanh nghiệp. Đây là số liệu tổng hợp cho toàn bộ các nước tham gia, không phải riêng Việt Nam. 

Cơ hội cho nhân lực y tế Việt Nam

Đối với bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, nhà nghiên cứu và sinh viên Việt Nam, việc các bệnh viện lớn tăng hợp tác có thể tạo ra nhiều hướng phát triển.

Trong lĩnh vực lâm sàng, những chương trình tiềm năng có thể tập trung vào chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, phẫu thuật ung thư, xạ trị, hóa trị, điều trị đích, chăm sóc giảm nhẹ và quản lý bệnh nhân sau điều trị.

Trong lĩnh vực công nghệ, nhu cầu không chỉ dành cho bác sĩ. Các dự án bệnh viện thông minh cần kỹ sư phần mềm, chuyên gia dữ liệu, kỹ sư thiết bị y sinh, nhân sự an toàn thông tin, chuyên viên quản lý chất lượng và những người có khả năng kết nối kiến thức y khoa với công nghệ.

Điều dưỡng cũng là nhóm có thể hưởng lợi từ chương trình trao đổi, đặc biệt trong quản lý hóa trị, chăm sóc người bệnh ung thư, kiểm soát nhiễm khuẩn, chăm sóc hậu phẫu và theo dõi bệnh nhân dài hạn.

Đối với các trường đại học, mạng lưới hợp tác có thể tạo nền tảng cho nghiên cứu chung, trao đổi giảng viên, hội thảo, khóa đào tạo ngắn hạn và chương trình nâng cao năng lực chuyên môn. Lịch sử hợp tác của TVGH với Đại học Y Hà Nội và Đại học Dược Hà Nội cho thấy giáo dục y khoa đã được xác định là một lĩnh vực trọng tâm từ năm 2018. 

Tuy nhiên, người học không nên hiểu rằng việc ký biên bản ghi nhớ đồng nghĩa có thể đăng ký sang Đài Loan ngay. Mỗi chương trình cụ thể vẫn phải được các bệnh viện hoặc trường đại học công bố, với điều kiện về chuyên môn, ngoại ngữ, giấy phép hành nghề, tài chính và thời gian đào tạo.

Từ biên bản ghi nhớ đến kết quả thực tế

Thách thức lớn nhất của hợp tác quốc tế không nằm ở số lượng văn kiện được ký, mà ở khả năng biến chúng thành hoạt động lâu dài.

Để chương trình đào tạo có hiệu quả, các bên cần xác định rõ đối tượng tham gia, nội dung học, người hướng dẫn, kinh phí và cách đánh giá kết quả. Đối với hội chẩn từ xa và trí tuệ nhân tạo, bệnh viện cần giải quyết vấn đề tương thích giữa các hệ thống, chất lượng dữ liệu, bảo mật thông tin bệnh nhân và trách nhiệm chuyên môn.

Việc đưa thiết bị hoặc công nghệ mới vào bệnh viện cũng cần đi kèm đào tạo vận hành, bảo trì, đánh giá hiệu quả lâm sàng và khả năng chi trả. Một giải pháp tiên tiến nhưng quá đắt hoặc không phù hợp với quy trình địa phương sẽ khó tạo ra tác động bền vững.

Do đó, giá trị của hai thỏa thuận năm 2026 sẽ cần được đánh giá qua những kết quả cụ thể trong thời gian tới: có bao nhiêu nhân viên được đào tạo, những chuyên khoa nào được triển khai, có nghiên cứu chung hay không, công nghệ nào được ứng dụng và chất lượng điều trị của người bệnh được cải thiện như thế nào.

Dù vẫn cần chờ các kế hoạch chi tiết, sự tham gia đồng thời của năm hệ thống bệnh viện Đài Loan và hai thỏa thuận mới với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cùng Bệnh viện E cho thấy hợp tác y tế Đài Loan–Việt Nam đang mở rộng cả về quy mô lẫn lĩnh vực. Từ một diễn đàn trao đổi giữa bác sĩ, mối quan hệ này đang dần chuyển thành mạng lưới liên kết giữa bệnh viện, trường đại học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý — với điều trị ung thư, y tế thông minh và đào tạo nhân lực là ba trụ cột nổi bật nhất.