ĐÀI BẮC — Số lượng người học tại Đài Loan đã giảm khoảng 283.000 trong vòng năm năm, trong đó bậc cao đẳng và đại học mất gần 147.000 sinh viên. Xu hướng này đang buộc các trường và chính quyền Đài Loan đẩy mạnh tuyển sinh quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, bán dẫn và chương trình sau đại học. Việt Nam hiện là nguồn sinh viên quốc tế lớn nhất của Đài Loan, nhưng việc quy mô người học bản địa suy giảm không đồng nghĩa mọi trường sẽ hạ tiêu chuẩn đầu vào hoặc tự động tăng học bổng.

Báo cáo của Bộ Giáo dục Đài Loan được CNA và Focus Taiwan công bố ngày 19/07/2026 cho thấy tổng số học sinh, sinh viên trên toàn hệ thống đã giảm từ khoảng 4,212 triệu người trong năm học 2020 xuống còn 3,929 triệu người vào năm 2025. Như vậy, trong năm năm, hệ thống giáo dục Đài Loan mất khoảng 283.000 người học, tương đương 6,7%.

Mức giảm rõ nhất xuất hiện ở trung học phổ thông và giáo dục đại học. Số học sinh trung học phổ thông giảm khoảng 77.000 người, tương đương 12,7%, xuống còn gần 532.000. Trong khi đó, tổng số sinh viên cao đẳng và đại học giảm khoảng 147.000 người, tương đương 12,2%, còn 1,057 triệu người. Bộ Giáo dục cho rằng nguyên nhân chính là dân số trong độ tuổi đi học ngày càng thu hẹp sau nhiều năm Đài Loan duy trì tỷ lệ sinh thấp.

Bậc đại học chịu tác động mạnh nhất

Trong khối giáo dục đại học, số sinh viên hệ cử nhân giảm khoảng 140.000 người trong năm năm, xuống còn khoảng 778.000 vào năm 2025. Đây là phần suy giảm lớn nhất và phản ánh trực tiếp việc số thanh niên bước vào độ tuổi đại học ngày càng ít.

Tuy nhiên, xu hướng ở bậc sau đại học lại khác. Số học viên cao học tăng khoảng 10.000 người, trong khi số nghiên cứu sinh tiến sĩ tăng thêm khoảng 1.000 người. Điều này cho thấy sự suy giảm không diễn ra đồng đều ở mọi cấp học. Trong khi thị trường đào tạo cử nhân bị thu hẹp, nhu cầu học chuyên sâu, nghiên cứu và nâng cao trình độ nghề nghiệp vẫn có khả năng tăng.

Sự phân hóa này là tín hiệu đáng chú ý đối với người Việt đang cân nhắc học tại Đài Loan. Các trường có thể gặp khó khăn hơn khi tuyển sinh chương trình đại học truyền thống, nhưng đồng thời vẫn cần thu hút học viên cho chương trình thạc sĩ, tiến sĩ và các khóa đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp.

Điều đó không có nghĩa chương trình sau đại học sẽ dễ trúng tuyển. Những trường nghiên cứu lớn hoặc ngành có nhu cầu cao vẫn có thể duy trì tiêu chuẩn học thuật khắt khe. Tuy nhiên, khi nguồn tuyển trong nước giảm, các trường có thêm động lực mở chương trình bằng tiếng Anh, tăng hợp tác quốc tế và tiếp cận ứng viên từ Việt Nam cùng những nước Đông Nam Á khác.

Khoa học và công nghệ chiếm gần một nửa người học

Báo cáo năm 2025 cho thấy khoa học và công nghệ tiếp tục là nhóm ngành lớn nhất trong giáo dục đại học Đài Loan, với khoảng 512.000 người học, chiếm 48,4% tổng số sinh viên.

Khoảng 354.000 sinh viên, tương đương 33,5%, theo học các ngành khoa học xã hội. Nhóm khoa học nhân văn có khoảng 191.000 người, chiếm 18,1%.

So với năm năm trước, tỷ trọng sinh viên khoa học và công nghệ tăng 4,4 điểm phần trăm. Ngược lại, tỷ trọng của khoa học xã hội giảm 2,9 điểm phần trăm và nhân văn giảm 1,5 điểm phần trăm.

Sự thay đổi này phù hợp với định hướng nhân lực hiện nay của Đài Loan. Bộ Giáo dục đang ưu tiên các chương trình thuộc nhóm STEM — khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học — cùng với bán dẫn và tài chính. Các chương trình mới được khuyến khích thiết kế với sự tham gia của doanh nghiệp, kết hợp đào tạo, thực tập và việc làm sau tốt nghiệp.

Đối với sinh viên Việt Nam, các ngành có triển vọng rõ nhất gồm thiết kế vi mạch, chế tạo bán dẫn, kỹ thuật điện – điện tử, cơ khí chính xác, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, công nghệ y tế, công nghệ sinh học và quản lý sản xuất.

Tuy vậy, tỷ trọng sinh viên công nghệ tăng không đồng nghĩa mọi ngành gắn chữ “AI”, “bán dẫn” hoặc “công nghệ” đều có chất lượng và cơ hội việc làm như nhau. Người học cần kiểm tra chương trình giảng dạy, đội ngũ giảng viên, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp hợp tác, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm và yêu cầu về tiếng Trung trong môi trường làm việc thực tế.

Việt Nam trở thành thị trường tuyển sinh đặc biệt quan trọng

Tháng 5/2026, Bộ Giáo dục Đài Loan cho biết số người Việt đang học tại Đài Loan đã đạt gần 53.000. Việt Nam hiện là quốc gia có số sinh viên tại Đài Loan đông nhất, cao hơn hơn hai lần quốc gia đứng thứ hai.

Trong năm 2026, Việt Nam cũng được phân bổ số suất Học bổng Đài Loan của Bộ Giáo dục nhiều nhất. Theo thông tin từ cơ quan này, 48 trường đại học Đài Loan đã tham gia các ngày hội tư vấn tuyển sinh và nghề nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ trong tháng 3.

Hai sự kiện thu hút gần 20.000 học sinh, sinh viên. Những lĩnh vực được người tham dự quan tâm nhiều gồm trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, y tế, công nghệ và kinh doanh.

Các số liệu trên cho thấy tuyển sinh tại Việt Nam không phải hoạt động ngắn hạn nhằm lấp chỗ trống ở một vài trường. Việt Nam đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược quốc tế hóa và tuyển dụng nhân lực của Đài Loan.

Bộ Giáo dục đã xây dựng các cơ sở hỗ trợ tuyển sinh ở Việt Nam, Indonesia và Philippines. Các cơ sở này có nhiệm vụ cung cấp khóa tiếng Trung trước khi nhập học, tư vấn hồ sơ và kết nối giữa trường đại học với sinh viên, doanh nghiệp và đối tác nước ngoài.

Việc tuyển sinh quốc tế đồng thời phục vụ hai mục tiêu. Thứ nhất, các trường cần duy trì quy mô đào tạo khi số sinh viên bản địa giảm. Thứ hai, nền kinh tế Đài Loan đang cần thêm nhân lực trẻ và có kỹ năng trong bối cảnh già hóa dân số và thiếu lao động ở nhiều ngành.

Mục tiêu không chỉ là đưa sinh viên đến học

Chính phủ Đài Loan không chỉ muốn tăng số người nước ngoài nhập học mà còn muốn nhiều người ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp.

Kế hoạch tuyển và giữ chân sinh viên quốc tế giai đoạn 2024–2028 được thiết kế trong bối cảnh Đài Loan đối mặt với tỷ lệ sinh thấp, dân số già và cạnh tranh quốc tế về nhân lực. Chính phủ từng đặt mục tiêu các chính sách liên quan sẽ đưa tổng lượt sinh viên quốc tế được thu hút lên hơn 320.000 và giữ hơn 210.000 lượt người tốt nghiệp ở lại làm việc vào năm 2030. Đây là mục tiêu tích lũy của cả chương trình, không phải số sinh viên quốc tế có mặt cùng một lúc.

Bộ Giáo dục cũng muốn nâng tỷ lệ sinh viên quốc tế ở lại làm việc từ khoảng 40% lên 70%. Để đạt mục tiêu, các trường được yêu cầu bố trí nhân sự tư vấn nghề nghiệp, phát triển quy trình kết nối từ học tập đến việc làm và mở rộng thực tập tại doanh nghiệp.

Trong năm học 2025, Đài Loan có hơn 140.400 sinh viên quốc tế. Con số gần 53.000 sinh viên Việt Nam được Bộ Giáo dục công bố cho thấy cộng đồng người học Việt giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong chiến lược này.

Các chương trình gắn học bổng với nghĩa vụ làm việc

Một chính sách nổi bật là Chương trình đặc biệt đào tạo nhân tài công nghiệp quốc tế, thường được gọi là INTENSE. Chương trình kết hợp nguồn lực của chính phủ, doanh nghiệp và trường đại học nhằm tuyển sinh viên quốc tế vào các ngành đang thiếu nhân lực.

Các lĩnh vực trọng tâm gồm STEM, bán dẫn và tài chính. Trường học và doanh nghiệp cùng xây dựng nội dung đào tạo, thực tập và kế hoạch tuyển dụng. Sinh viên có thể được tham gia thực tập có trả lương trong quá trình học.

Theo Bộ Giáo dục, chính phủ có thể hỗ trợ học phí và một số chi phí hành chính trong thời gian tối đa hai năm. Doanh nghiệp tham gia phải cung cấp trợ cấp sinh hoạt ít nhất 10.000 Đài tệ mỗi tháng và trả lương thực tập không thấp hơn mức lương tối thiểu áp dụng.

Đổi lại, người nhận tài trợ phải ở lại Đài Loan làm việc cho doanh nghiệp tham gia sau khi tốt nghiệp. Thời gian thực hiện nghĩa vụ được xác định dựa trên thời gian người học nhận hỗ trợ.

Đây là điểm sinh viên Việt Nam cần đọc kỹ. Học bổng của chương trình không phải khoản hỗ trợ hoàn toàn không kèm điều kiện. Trước khi ký, ứng viên cần biết mình phải làm cho doanh nghiệp nào, trong thời gian bao lâu, mức lương dự kiến, điều kiện chấm dứt hợp đồng và trách nhiệm hoàn trả kinh phí nếu không hoàn thành nghĩa vụ.

Quyền làm việc sau tốt nghiệp được mở rộng

Một thay đổi đáng chú ý khác bắt đầu được áp dụng trong năm 2026. Người nước ngoài tốt nghiệp từ hệ cao đẳng trở lên tại Đài Loan và được Cơ quan Di trú chấp thuận gia hạn cư trú có thể làm việc trong thời gian gia hạn mà không phải xin giấy phép lao động riêng.

Theo Cơ quan Phát triển Lực lượng lao động, người đủ điều kiện có thể làm nhiều loại công việc trong thời gian tối đa hai năm. Tuy nhiên, các nghề bắt buộc có chứng chỉ hoặc đăng ký hành nghề — chẳng hạn bác sĩ — vẫn yêu cầu người nước ngoài đáp ứng đầy đủ điều kiện chuyên môn.

Quy định này giúp sinh viên mới tốt nghiệp có thêm thời gian tìm việc, thử sức ở nhiều vị trí và xây dựng kinh nghiệm. Đây có thể là lợi thế đối với sinh viên ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh quốc tế và những lĩnh vực doanh nghiệp Đài Loan đang thiếu nhân lực.

Tuy nhiên, quyền làm việc hai năm không có nghĩa người tốt nghiệp tự động được bảo đảm việc làm. Sinh viên vẫn phải cạnh tranh về chuyên môn, ngoại ngữ, kinh nghiệm thực tập và khả năng thích nghi với môi trường doanh nghiệp.

Có phải tuyển sinh sẽ dễ hơn?

Sự suy giảm sinh viên bản địa có thể khiến một số trường mở rộng chỉ tiêu quốc tế hoặc tích cực tuyển sinh hơn. Báo cáo trước đây của Bộ Giáo dục cũng dự báo số sinh viên đại học Đài Loan tiếp tục chịu áp lực trong dài hạn. Các chuyên gia giáo dục từng nhận định cơ hội vào một số trường có thể tăng khi số thí sinh giảm, nhưng các trường hàng đầu vẫn phải cân bằng giữa quy mô tuyển sinh và chất lượng đào tạo.

Với ứng viên Việt Nam, có thể xuất hiện nhiều chương trình hơn, nhiều đợt tư vấn hơn và sự cạnh tranh tuyển sinh giữa các trường lớn hơn. Tuy nhiên, không thể suy ra rằng tất cả trường sẽ giảm điều kiện về điểm số, ngoại ngữ hoặc hồ sơ.

Các trường nghiên cứu hàng đầu có thể tiếp tục cạnh tranh gay gắt. Trong khi đó, một số trường quy mô nhỏ hoặc ở địa phương có khả năng đưa ra chính sách học phí và học bổng hấp dẫn hơn để thu hút người học.

Sự khác biệt giữa các trường vì vậy có thể ngày càng lớn. Trước khi đăng ký, sinh viên nên kiểm tra:

• Trường và chương trình có được Bộ Giáo dục công nhận hay không.
• Nội dung học có đúng với tên ngành được quảng cáo hay không.
• Chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh hoàn toàn hay chỉ một phần.
• Sinh viên phải đạt trình độ tiếng Trung nào trước khi thực tập.
• Học bổng được duy trì trong bao lâu và có phụ thuộc vào điểm học tập không.
• Trường có doanh nghiệp hợp tác thực sự hay chỉ sử dụng thông tin tuyển dụng chung.
• Chương trình có ràng buộc làm việc hoặc hoàn trả học bổng hay không.

Không nên chọn trường chỉ vì “dễ vào”

Việc số sinh viên giảm tạo ra cơ hội cho người nước ngoài, nhưng cũng khiến quyết định chọn trường trở nên quan trọng hơn. Một trường tuyển sinh dễ chưa chắc mang lại chất lượng đào tạo, mạng lưới doanh nghiệp hoặc khả năng tìm việc tốt.

Sinh viên nên ưu tiên chương trình có thông tin minh bạch, học phí rõ ràng, đội ngũ giảng viên có hồ sơ nghiên cứu hoặc kinh nghiệm ngành phù hợp và có cơ chế hỗ trợ sinh viên quốc tế. Đối với các ngành kỹ thuật, cần xem trường có phòng thí nghiệm, thiết bị và cơ hội thực tập thực tế hay không.

Ngoại ngữ cũng là yếu tố không nên xem nhẹ. Một chương trình có thể được quảng bá là giảng dạy bằng tiếng Anh, nhưng quá trình thực tập, giao tiếp hành chính và tìm việc tại Đài Loan thường vẫn cần tiếng Trung. Bộ Giáo dục đang yêu cầu các trường tăng cường đào tạo tiếng Trung cho sinh viên quốc tế vì năng lực ngôn ngữ có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp.

Cơ hội có thật nhưng phải nhìn đúng bản chất

Số người học tại Đài Loan giảm 6,7% trong năm năm là một thay đổi lớn đối với hệ thống giáo dục. Đặc biệt, mức giảm 12,2% ở bậc cao đẳng và đại học đang tạo sức ép để các trường tái cơ cấu chương trình, tìm kiếm sinh viên quốc tế và kết nối chặt chẽ hơn với doanh nghiệp.

Đối với người Việt, đây là thời điểm xuất hiện nhiều cơ hội hơn trong tuyển sinh, học bổng, thực tập và việc làm sau tốt nghiệp. Vị thế của Việt Nam với gần 53.000 người đang học tại Đài Loan cũng giúp các trường dành nhiều nguồn lực hơn cho hoạt động tuyển sinh và hợp tác giáo dục.

Tuy nhiên, xu hướng giảm dân số học đường không tự động biến du học Đài Loan thành con đường dễ dàng hoặc ít rủi ro. Người học vẫn phải đánh giá chất lượng trường, điều kiện học bổng, nghĩa vụ làm việc, khả năng sử dụng tiếng Trung và triển vọng nghề nghiệp của từng ngành.

Thông điệp quan trọng nhất không phải là “Đài Loan thiếu sinh viên nên ai cũng dễ được nhận”, mà là hệ thống giáo dục Đài Loan đang chuyển từ mô hình chủ yếu phục vụ người học trong nước sang mô hình gắn chặt hơn với sinh viên quốc tế và nhu cầu nhân lực. Người Việt có thể hưởng lợi từ sự chuyển đổi này nếu lựa chọn dựa trên thông tin chính thức, đọc kỹ điều kiện tài chính và xây dựng lộ trình nghề nghiệp ngay từ trước khi nộp hồ sơ.

#duhocdailoan #giaoducdailoan #duhocsinhdailoan