Giá thuê thấp bất thường, yêu cầu chuyển tiền trước khi xem phòng, chủ nhà không chịu xuất trình giấy tờ hoặc hợp đồng chỉ viết sơ sài qua tin nhắn đều là những dấu hiệu cần cảnh giác. Người Việt sinh sống tại Đài Loan nên kiểm tra kỹ căn nhà, danh tính người cho thuê, tiền điện, tiền đặt cọc và điều kiện trả phòng trước khi ký hợp đồng.

Thuê được một căn phòng phù hợp có ảnh hưởng lớn đến quá trình học tập và làm việc tại Đài Loan. Tuy nhiên, người mới sang thường chưa thành thạo tiếng Hoa, chưa hiểu giá thuê tại địa phương và dễ bị thúc giục bằng những lời như “phòng chỉ còn hôm nay”, “chuyển tiền trước sẽ được ưu tiên” hoặc “không ưng sẽ hoàn lại toàn bộ”.

Cơ quan chức năng Đài Loan cảnh báo những đối tượng lừa đảo thường lấy ảnh phòng đẹp trên mạng, đăng giá thấp hơn thị trường rồi yêu cầu người thuê chuyển tiền đặt cọc trước khi xem nhà. Sau khi nhận được tiền, người đăng quảng cáo có thể viện lý do trì hoãn rồi cắt liên lạc. 

Không chuyển tiền trước khi trực tiếp xem phòng

Nguyên tắc quan trọng nhất là không chuyển tiền chỉ để được xem nhà hoặc giữ quyền ưu tiên xem phòng.

Người thuê nên tới đúng địa chỉ, kiểm tra xem căn phòng có thật hay không, người dẫn đi xem có mở được cửa hợp pháp hay không và tình trạng thực tế có giống hình ảnh quảng cáo không. Cảnh sát Đài Loan khuyến cáo người dân không giao tiền trước khi ký hợp đồng, đồng thời phải xác minh người cho thuê thực sự có quyền đối với căn nhà. 

Những lý do thường được kẻ gian sử dụng gồm:

• Chủ nhà đang ở nước ngoài nên không thể gặp trực tiếp.
• Có nhiều người hỏi thuê, ai chuyển tiền trước sẽ được giữ phòng.
• Phải nộp phí xác minh danh tính hoặc phí đặt lịch xem nhà.
• Chủ nhà gửi ảnh thẻ căn cước để “bảo đảm uy tín”.
• Chuyển tiền ngay hôm nay sẽ được giảm giá thuê.

Ảnh giấy tờ do người lạ gửi không chứng minh họ là chủ sở hữu. Giấy tờ có thể bị đánh cắp, chỉnh sửa hoặc lấy từ một giao dịch khác.

Kiểm tra danh tính và quyền cho thuê của người ký hợp đồng

Trước khi ký, người thuê nên yêu cầu đối phương xuất trình giấy tờ tùy thân và tài liệu chứng minh quyền sở hữu căn nhà. Họ tên trên giấy tờ của người cho thuê cần khớp với thông tin chủ sở hữu.

Trường hợp người cho thuê là người thuê lại rồi cho thuê tiếp, họ cần cung cấp hợp đồng thuê ban đầu và tài liệu thể hiện chủ nhà đã đồng ý cho phép chuyển nhượng hoặc cho thuê lại.

Nếu làm việc qua nhân viên môi giới hoặc người quản lý nhà, người đó cần có giấy ủy quyền của chủ sở hữu. Chính quyền Đài Nam khuyến nghị người thuê kiểm tra các giấy tờ này và ưu tiên đơn vị môi giới hoặc doanh nghiệp quản lý nhà cho thuê đã đăng ký hợp pháp. 

Người thuê cũng nên kiểm tra:

• Tên người nhận tiền có trùng với người ký hợp đồng không.
• Số tài khoản nhận tiền có thuộc chủ nhà hoặc đơn vị được ủy quyền không.
• Địa chỉ và số phòng trên hợp đồng có đúng với phòng đã xem không.
• Người cho thuê có đồng ý cung cấp biên nhận cho từng khoản thanh toán không.

Nếu bị yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản của một người hoàn toàn khác, cần hỏi rõ quan hệ và yêu cầu tài liệu chứng minh.

Dùng chức năng tìm kiếm bằng hình ảnh để kiểm tra quảng cáo

Kẻ gian thường sao chép ảnh căn hộ đẹp từ những trang khác rồi đăng lại tại nhiều thành phố với mức giá rất thấp. Người tìm phòng có thể lưu ảnh quảng cáo và sử dụng chức năng tìm kiếm bằng hình ảnh trên Internet.

Nếu cùng một bức ảnh xuất hiện trong tin cho thuê tại Đài Bắc, Cao Hùng và Đài Trung với các địa chỉ, giá thuê khác nhau, khả năng cao đó là quảng cáo giả.

Chính quyền Đài Nam cũng khuyến nghị kiểm tra ảnh theo cách này, đặc biệt khi phòng được trình bày giống khách sạn hoặc căn hộ mẫu nhưng giá lại thấp hơn rõ rệt so với khu vực xung quanh. 

Đọc hợp đồng ít nhất ba ngày trước khi ký

Hợp đồng thuê nhà không nên được ký vội ngay tại buổi xem phòng. Mẫu hợp đồng thuê nhà ở do Bộ Nội vụ Đài Loan công bố quy định người thuê cần được dành thời gian xem xét hợp lý, thông thường ít nhất ba ngày, trước khi ký. 

Trong thời gian này, người thuê nên nhờ bạn bè biết tiếng Hoa, phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế hoặc người tư vấn kiểm tra nội dung. Không ký vào hợp đồng chưa điền đầy đủ thông tin, giấy trắng hoặc văn bản chỉ có tiếng Hoa khi bản thân không hiểu điều khoản.

Hợp đồng cần ghi rõ:

• Họ tên và thông tin của hai bên.
• Địa chỉ, số tầng và số phòng.
• Ngày bắt đầu và kết thúc hợp đồng.
• Tiền thuê, ngày thanh toán và phương thức thanh toán.
• Tiền đặt cọc.
• Cách tính điện, nước, Internet và phí quản lý.
• Danh sách đồ dùng đi kèm.
• Trách nhiệm sửa chữa.
• Điều kiện chấm dứt hợp đồng trước hạn.
• Thời hạn báo trước.
• Cách hoàn lại tiền đặt cọc.

Các thỏa thuận miệng như cho phép nuôi thú cưng, nấu ăn, ở ghép hoặc đăng ký địa chỉ nên được bổ sung bằng văn bản. Nếu không được ghi vào hợp đồng, việc chứng minh sau này sẽ khó khăn hơn.

Tiền đặt cọc không được vượt quá hai tháng tiền thuê

Theo mẫu hợp đồng thuê nhà ở chính thức, tiền bảo đảm đặt cọc tối đa không nên vượt quá tổng tiền thuê của hai tháng. 

Người thuê cần phân biệt:

• Tiền thuê tháng đầu: khoản trả cho thời gian sử dụng căn phòng.
• Tiền đặt cọc: khoản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng.
• Phí môi giới: chỉ xuất hiện khi thực sự sử dụng dịch vụ môi giới và phải được giải thích rõ.
• Phí quản lý, điện, nước: phải có cách tính cụ thể.

Mọi khoản tiền đều nên được chuyển bằng phương thức có thể lưu lại lịch sử hoặc phải có giấy biên nhận ghi rõ số tiền, mục đích, ngày nhận và chữ ký của người nhận.

Không giao tiền mặt mà không có giấy tờ. Không chấp nhận cách ghi chung chung như “đã nhận một khoản tiền” mà không nói rõ đó là tiền thuê, tiền đặt cọc hay phí gì.

Kiểm tra cách tính tiền điện trước khi thuê

Tiền điện là một trong những nguyên nhân gây tranh chấp phổ biến, đặc biệt tại các phòng nhỏ được chia từ một căn nhà lớn.

Đối với hợp đồng thuê nhà ở mới ký từ ngày 15/7/2024, nếu tính tiền theo số điện tiêu thụ, chủ nhà không được thu cao hơn mức giá điện trung bình hiện tại trên hóa đơn của căn nhà. Nếu không tính theo mức tiêu thụ riêng, tổng số tiền điện thu từ người thuê không được vượt quá tổng hóa đơn điện. Chủ nhà cũng phải cung cấp thông tin về mức giá điện và lượng điện sử dụng khi thu tiền. 

Trước khi ký, cần hỏi rõ:

• Phòng có đồng hồ điện riêng không.
• Đồng hồ nằm ở đâu và người thuê có thể tự xem không.
• Giá mỗi kWh được xác định theo hóa đơn nào.
• Điện hành lang, thang máy hoặc khu vực chung được tính ra sao.
• Tiền điều hòa có tính riêng không.
• Có được xem hóa đơn của Taiwan Power Company hay không.

Không nên chỉ nghe câu “điện tính theo quy định” mà không có con số và phương pháp cụ thể trong hợp đồng.

Kiểm tra an toàn và tình trạng thực tế của căn phòng

Một căn phòng đẹp trên ảnh chưa chắc an toàn hoặc thuận tiện để ở lâu dài. Khi xem nhà, người thuê nên thử trực tiếp:

• Khóa cửa chính và cửa sổ.
• Nước nóng, vòi nước và hệ thống thoát nước.
• Điều hòa, tủ lạnh, máy giặt và ổ điện.
• Sóng điện thoại và Internet.
• Hệ thống báo cháy, bình chữa cháy và lối thoát hiểm.
• Độ ẩm, mùi mốc và dấu hiệu rò nước.
• Tiếng ồn vào giờ đi làm hoặc buổi tối.
• Khoảng cách tới trạm xe, trường học hoặc nhà máy.

Cần đặc biệt thận trọng với phòng nằm trên sân thượng, ban công được quây lại hoặc không có cửa sổ và lối thoát phù hợp. Giá thấp không bù được rủi ro về cháy, nóng, ẩm mốc và khả năng bị yêu cầu dọn đi nếu công trình không hợp lệ.

Không nên chỉ xem phòng vào ban ngày. Một khu vực yên tĩnh lúc sáng có thể rất ồn vào buổi tối hoặc không an toàn khi tan ca muộn.

Quay video hiện trạng trước khi nhận phòng

Trước khi chuyển đồ vào, người thuê nên quay một video liên tục toàn bộ căn phòng và chụp cận cảnh những vị trí đã hư hỏng.

Cần ghi lại:

• Vết xước trên sàn và tường.
• Thiết bị không hoạt động.
• Đồ nội thất đã cũ hoặc nứt.
• Tình trạng nhà vệ sinh và nhà bếp.
• Chỉ số đồng hồ điện, nước.
• Số lượng chìa khóa được giao.
• Danh sách bàn, ghế, giường, tủ và thiết bị.

Sau đó, gửi hình ảnh cho chủ nhà qua LINE hoặc email và đề nghị xác nhận. Việc này giúp tránh tình trạng người thuê bị quy trách nhiệm cho hư hỏng đã tồn tại từ trước.

Trách nhiệm sửa chữa phải được viết rõ

Theo hướng dẫn của Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng Đài Loan, về nguyên tắc bên cho thuê hoặc đơn vị cho thuê lại chịu trách nhiệm sửa chữa những hư hỏng của nhà và thiết bị đi kèm. Trong trường hợp bên cho thuê chậm sửa chữa, người thuê có thể có quyền tự sửa rồi yêu cầu hoàn trả chi phí hoặc khấu trừ theo điều kiện của hợp đồng và pháp luật. 

Tuy nhiên, người thuê không nên tự ý sửa chữa lớn rồi trừ tiền thuê khi chưa thông báo. Cần:

1. Gửi thông báo bằng tin nhắn hoặc văn bản.
2. Chụp ảnh tình trạng hư hỏng.
3. Đề nghị thời hạn xử lý.
4. Lưu hóa đơn nếu hai bên thống nhất người thuê tự sửa.
5. Xác nhận bằng văn bản việc hoàn trả hoặc khấu trừ.

Hợp đồng không nên ghi rằng mọi hư hỏng, kể cả do thiết bị cũ hoặc hao mòn tự nhiên, đều do người thuê chịu.

Kiểm tra điều kiện chấm dứt hợp đồng sớm

Du học sinh có thể đổi trường, kết thúc chương trình hoặc chuyển nơi thực tập. Người lao động cũng có thể chuyển nhà máy, đổi chủ sử dụng hoặc thay đổi nơi làm việc. Vì vậy, điều khoản rời nhà trước khi hết hạn rất quan trọng.

Hợp đồng cần ghi:

• Hai bên có được chấm dứt sớm không.
• Phải báo trước bao nhiêu ngày.
• Khoản phạt tối đa là bao nhiêu.
• Có được tìm người thay thế hợp đồng không.
• Trường hợp khẩn cấp hoặc nhà không an toàn được xử lý thế nào.

Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng khuyến cáo người thuê phải kiểm tra kỹ thời hạn báo trước và mức phạt, tránh tình trạng cần chuyển đi nhưng phải chịu một khoản bồi thường quá cao. 

Trả phòng phải có biên bản bàn giao

Khi kết thúc hợp đồng, hai bên nên cùng kiểm tra phòng, ghi lại đồng hồ điện, nước và lập biên bản bàn giao. Hướng dẫn bảo vệ người tiêu dùng cho biết việc giao lại nhà và hoàn tiền đặt cọc nên được tiến hành đồng thời để hạn chế tranh chấp. 

Nếu chủ nhà trừ tiền đặt cọc, người thuê nên yêu cầu:

• Nêu rõ khoản nào bị trừ.
• Cung cấp ảnh, hóa đơn hoặc căn cứ sửa chữa.
• Phân biệt hư hỏng do người thuê với hao mòn bình thường.
• Trả phần tiền còn lại theo thời hạn đã thỏa thuận.

Không giao chìa khóa mà không có bằng chứng đã bàn giao. Nên quay lại tình trạng phòng lần cuối và lưu toàn bộ tin nhắn cho đến khi nhận đủ khoản tiền còn lại.

Làm gì khi nghi ngờ bị lừa hoặc xảy ra tranh chấp?

Nếu đã chuyển tiền cho quảng cáo giả, người thuê cần liên hệ ngay với ngân hàng để hỏi khả năng ngăn chặn giao dịch, đồng thời lưu toàn bộ bằng chứng như tin nhắn, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, quảng cáo và biên lai.

Các số hỗ trợ cần nhớ:

• 165: kiểm tra và trình báo dấu hiệu lừa đảo. Cơ quan chức năng Đài Loan khuyến cáo gọi số này khi gặp quảng cáo thuê nhà đáng ngờ. 
• 110: gọi cảnh sát nếu đã bị lừa, bị đe dọa hoặc cần hỗ trợ khẩn cấp.
• 1950: tổng đài tư vấn bảo vệ người tiêu dùng, phù hợp với tranh chấp hợp đồng và doanh nghiệp cho thuê. 
• 1990: tư vấn đời sống và thông tin pháp lý cho người nước ngoài; có hỗ trợ tiếng Việt trong khung giờ được công bố. 
• 1955: lao động nước ngoài có thể gọi miễn phí 24 giờ khi chỗ ở liên quan đến chủ sử dụng, môi giới hoặc quyền lợi lao động. Dịch vụ có hỗ trợ tiếng Việt.  

Du học sinh cũng nên báo cho phòng quốc tế hoặc bộ phận hỗ trợ nhà ở của trường. Nhiều trường có danh sách khu trọ được kiểm tra hoặc có nhân viên hỗ trợ đọc hợp đồng.

Checklist trước khi chuyển tiền thuê nhà

Trước khi thanh toán, hãy tự kiểm tra mười câu hỏi:

1. Tôi đã trực tiếp xem đúng căn phòng chưa?
2. Người ký hợp đồng có quyền cho thuê không?
3. Tôi đã kiểm tra giấy tờ sở hữu hoặc giấy ủy quyền chưa?
4. Hợp đồng có đúng địa chỉ và số phòng không?
5. Tiền đặt cọc có vượt hai tháng tiền thuê không?
6. Cách tính điện, nước và phí quản lý đã được ghi rõ chưa?
7. Tôi đã được đọc hợp đồng đủ thời gian chưa?
8. Điều kiện trả phòng và chấm dứt sớm có hợp lý không?
9. Mọi khoản thanh toán có biên nhận không?
10. Tôi đã lưu ảnh, video và tin nhắn liên quan chưa?

Đừng để tâm lý sợ mất phòng khiến mình mất tiền

Người thuê thường bị lừa không phải vì thiếu cẩn thận hoàn toàn, mà vì bị đặt vào trạng thái gấp gáp. Căn phòng càng rẻ, vị trí càng đẹp và người cho thuê càng thúc giục chuyển tiền nhanh thì càng cần dừng lại để kiểm tra.

Một căn phòng phù hợp có thể giúp cuộc sống tại Đài Loan ổn định hơn. Nhưng trước khi nghĩ đến việc trang trí hoặc chuyển đồ, người thuê cần bảo đảm ba điều cơ bản: căn nhà có thật, người cho thuê có quyền cho thuê và mọi khoản tiền đều được ghi nhận bằng hợp đồng rõ ràng.

Chậm thêm một ngày để xác minh vẫn tốt hơn mất toàn bộ tiền cọc, tiền thuê và phải tiếp tục tìm nhà trong hoàn cảnh khó khăn.